Kendimi sürekli başkalarıyla kıyaslıyorum, nasıl bırakırım?

İki tür kıyas

İki tür kıyas vardır. Yukarı kıyas, kendinizden daha iyi durumda gördüğünüz biriyle karşılaştırmaktır; bu bazen motive eder ama çoğu zaman yetersizlik hissi üretir. Aşağı kıyas ise geçici bir rahatlama sağlar ama ilişkilerinizi zedeler ve gerçek bir değer duygusu yaratmaz.

Modern hayatta bu işleyiş bozulmuştur. Eskiden kendinizi mahallenizdeki birkaç kişiyle karşılaştırırdınız; şimdi dünyanın her yerinden binlerce kişinin en iyi anlarıyla karşılaştırıyorsunuz. Üstelik karşılaştırdığınız şey gerçek değil, seçilmiş ve düzenlenmiş bir vitrin. Kendi kamera arkanızı, başkasının gösterime çıkmış filmiyle kıyaslıyorsunuz.

Ne işe yarar?

Ne işe yarar? Somut şeylerden gidelim.

• Birincisi, tetikleyicileri kesin. Bir hafta boyunca ne zaman kötü hissettiğinizi not edin. Çoğu kişi bunun belirli hesaplar ya da belirli kişilerle bağlantılı olduğunu görür. O hesapları sessize alın; bunun için tartışmanıza ya da takipten çıkmanıza gerek yok.
• İkincisi, kıyası kendinize çevirin. Tek anlamlı karşılaştırma, bugünkü sizinle altı ay önceki siz arasındadır. Neyi öğrendiniz, neyi aştınız, neyi bıraktınız? Bunu yazılı tutmak etkilidir; zihin ilerlemeyi hızla unutur.
• Üçüncüsü, eksik bilgiyi hatırlayın. Kıyasladığınız kişinin hayatının yalnız bir kesitini görüyorsunuz. Aynı kişinin sağlık sorunlarını, borçlarını, yalnızlığını ya da kaygısını görmüyorsunuz. "Tam resmi görmüyorum" cümlesini bilinçli olarak tekrar etmek, kıyasın şiddetini azaltır.
• Dördüncüsü, kendi ölçütünüzü yazın. Kıyaslama, kendi hedefiniz belirsizse daha çok acıtır; çünkü ölçütünüzü başkasından ödünç alırsınız. Sizin için başarı ne demek, hangi üç şey gerçekten önemli? Bunu yazmak, dışarıdan gelen ölçütleri zayıflatır.
• Beşincisi, kıyası bilgiye çevirin. Birine imrendiğinizde sorun: tam olarak neyi istiyorum? Cevap genellikle o kişi değil, bir özelliktir: rahatlık, saygınlık, özgürlük, yakınlık. Sonra sorun: buna yaklaşmak için bu hafta ne yapabilirim? Böylece duygu eyleme dönüşür.
• Altıncısı, minnet çalışmasını deneyin. Günde üç şey yazmak basit görünür ama düzenli yapıldığında ruh hâli üzerinde ölçülebilir etki yaratır. Önemli olan genel ifadeler değil, o güne ait somut şeyler yazmaktır.
• Yedincisi, gerçek temas kurun. İnsanlarla yüz yüze konuşmak, kıyası en hızlı kıran şeylerden biridir; çünkü gerçek hayatta herkesin zorlukları görünür hâle gelir.

Kıyası tamamen bırakmak gerekmez

Bir de şunu bilin: kıyaslamayı tamamen bırakmak hedef değil. Hedef, kıyasın sizi felç etmesini engellemek ve onu bilgi olarak kullanabilmektir.

Ne zaman destek almalı?

Şu durumlarda destek alın:

• Kıyaslama günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Sosyal ortamlardan kaçınmaya başladıysanız
• Sürekli yetersizlik ve değersizlik hissediyorsanız
• Beden algınız bozulduysa
• Çökkünlük ya da kaygı belirtileri eklendiyse

Bu örüntü terapiyle iyi yanıt verir.