Kaygı yüzünden midem bulanıyor, tetkiklerde bir şey çıkmıyor, ne oluyor?

Kaygı mideyi nasıl etkiler?

Nasıl olur? Kaygı arttığında beden tehdit moduna geçer. Kan, sindirim organlarından kaslara yönlendirilir; mide boşalması yavaşlar ya da hızlanır, bağırsak hareketleri düzensizleşir, mide asidi salgısı değişir. Ayrıca bağırsak duvarındaki sinir ağı beyne sürekli bilgi gönderir; kaygılı bir beyin bu sinyalleri daha yoğun algılar. Sonuç: bulantı, karın ağrısı, şişkinlik, ani tuvalete gitme ihtiyacı ya da kabızlık.

Bu tablo çok yaygındır. Sınav öncesi mide bulantısı, önemli bir görüşme öncesi karın ağrısı, uçağa binmeden önce ishal herkesin bildiği örneklerdir. Kaygı sürekli hâle geldiğinde bu belirtiler de sürekli hâle gelir.

Önce tıbbi değerlendirme

Yine de önce tıbbi değerlendirmenin yapılmış olması doğrudur ve siz bunu yapmışsınız. Şu belirtiler varsa değerlendirme tekrarlanmalıdır: istemsiz kilo kaybı, dışkıda kan, yutma güçlüğü, gece uyandıran ağrı, ateş, kansızlık, kırk beş yaş üstünde yeni başlayan şikâyetler. Bunlar yoksa ve tetkikler temizse, kaygı kaynaklı işlevsel bir tablo düşünmek mantıklıdır.

Ne işe yarar?

Ne işe yarar? Önce beslenme tarafı. Öğünleri atlamayın; açlık bulantıyı artırır. Az ve sık yiyin. Çok yağlı, çok baharatlı ve çok asitli yiyecekleri azaltın. Kafeini belirgin biçimde azaltın; kahve hem kaygıyı hem mide asidini artırır. Alkolü ve sigarayı azaltın. Gazlı içecekleri bırakın. Yemeği yavaş yiyin ve iyi çiğneyin; hızlı yemek hava yutmayı ve şişkinliği artırır.

Sonra kaygı tarafı. Diyafram nefesi, yani karından yavaş nefes alıp vermek, sindirim sistemini yatıştıran sinir sistemini devreye sokar; günde iki kez beşer dakika yeterlidir. Düzenli yürüyüş bağırsak hareketlerini düzenler ve kaygıyı düşürür. Uyku düzeni bu tabloda doğrudan etkilidir. Gevşeme ve farkındalık çalışmalarının işlevsel mide-bağırsak şikâyetlerinde işe yaradığı gösterilmiştir.

Bir de davranış tarafı var. Bulantı korkusuyla yemekten kaçınmak, dışarıda yemek yememek, tuvaletin yakın olmadığı yerlere gitmemek gibi kaçınmalar zamanla yaşam alanını daraltır. Bu kaçınmaları fark edip kademeli olarak azaltmak, tedavinin önemli bir parçasıdır.

Kayıt tutmak da yardımcı olur. Bir hafta boyunca ne yediğinizi, ne zaman şikâyetinizin arttığını ve o sırada ne yaşadığınızı not edin. Çoğu kişi bu notlarda belirgin bir örüntü görür: belirli bir toplantı, belirli bir kişiyle görüşme, belirli bir saat.

Tedavi seçenekleri

Tedavi tarafında seçenekler var. Bilişsel davranışçı terapi, işlevsel sindirim şikâyetlerinde etkilidir. Bazı durumlarda düşük dozda kullanılan bazı ilaçlar hem kaygıyı hem bağırsak duyarlılığını azaltır; bu kararı hekiminiz verir. Gastroenteroloji ve psikiyatri değerlendirmesinin birlikte yürümesi çoğu zaman en iyi sonucu verir.

Ne zaman uzmana başvurmalı?

Şu durumlarda uzmana başvurun:

• Şikâyetleriniz aylardır sürüyorsa
• Yemek yemekten kaçınmaya başladıysanız
• Kilo kaybediyorsanız
• Sosyal yaşamınız daraldıysa
• Kaygıya uyku bozukluğu ve panik ataklar eklendiyse

Yukarıda saydığımız uyarıcı belirtiler varsa önce tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.