Çocuk ve Ergen

16 yaşındaki çocuğumda sosyal kaygı var; nasıl yardımcı olabilirim?

Yazan: Psikiyatri Rehberi Editör Ekibi 25 Ekim 2026 Nasıl hazırlıyoruz?
Yapay zekâda özetle: ChatGPT Claude Perplexity Grok Google AI Copilot
Örnek durum

16 yaşındaki kızım sınıfta söz almaktan, arkadaşlarıyla dışarı çıkmaktan, hatta markette kasiyerle konuşmaktan bile korkuyor. "Herkes bana bakıyor, rezil olacağım" diyor. Arkadaşı neredeyse yok, bütün zamanını odasında geçiriyor. Bu sosyal kaygı mı? Ona nasıl yardımcı olabilirim? Utangaçlık geçer mi?

Bu metin, bu soruyu soran kişilerin sık yaşadığı durumu anlatmak için editör ekibimiz tarafından hazırlanmıştır. Gerçek bir danışana ait değildir.

Kısa cevap

Kızınızın yaşadığı zorluklar, sosyal kaygının sık görülen belirtileriyle örtüşüyor. Sosyal kaygı, utangaçlıktan farklıdır. Utangaçlık bir kişilik özelliğidir ve günlük hayatı ciddi şekilde kısıtlamaz. Sosyal kaygı ise kişinin başkaları tarafından olumsuz değerlendirilme korkusunun o kadar yoğun olduğu bir durumdur ki okul, arkadaşlıklar ve günlük işler belirgin şekilde etkilenir. Sosyal kaygının belirtileri şunlar olabilir: - Başkalarının önünde konuşmaktan, yemek yemekten ya da bir şey yapmaktan yoğun korku - "Rezil olacağım", "herkes bana bakıyor" gibi düşünceler - Sosyal durumlarda yüz kızarması, terleme, titreme, kalp çarpıntısı - Sosyal ortamlardan kaçınma - Sosyal bir etkinlikten önce günlerce endişelenme ve sonrasında yaşananları tekrar tekrar düşünme Utangaçlık geçer mi? Hafif utangaçlık zamanla azalabilir. Ancak sosyal kaygı, tedavi edilmediğinde genellikle kendiliğinden geçmez ve yetişkinliğe kadar sürebilir. İyi haber şu ki sosyal kaygı tedaviye çok iyi yanıt verir. Tedavi seçenekleri: - Bilişsel davranışçı terapi: Sosyal kaygıda en etkili yöntemdir. Olumsuz düşünceleri fark etmek, sorgulamak ve korkulan sosyal durumlarla kademeli olarak yüzleşmek üzerine çalışılır. - Grup terapileri: Bazı merkezlerde sosyal kaygı yaşayan gençler için grup terapileri yapılır. - İlaç tedavisi: Kaygı çok yoğunsa ve terapiyle yeterli düzelme olmuyorsa, çocuk ve ergen psikiyatristi ilaç tedavisini değerlendirebilir. Evde ona nasıl yardımcı olabilirsiniz? - Duygularını küçümsemeyin: "Bunda korkacak ne var?" yerine "Bunun senin için zor olduğunu anlıyorum" demek daha destekleyicidir. - Kaçınmayı teşvik etmeyin, ama zorlamayın da: Onun yerine konuşmak, örneğin markette siz ödeme yapmak kısa vadede rahatlatır ama kaygıyı besler. Bunun yerine küçük adımlarla cesaretlendirin. - Küçük hedefler belirleyin: Örneğin önce bir arkadaşına mesaj atmak, sonra kısa bir buluşma. - Başarılarını takdir edin: Küçük de olsa attığı her adımı fark edin. - Güçlü yönlerini ve ilgi alanlarını destekleyin: İlgi duyduğu bir kurs ya da etkinlik, benzer ilgilere sahip gençlerle tanışmasını kolaylaştırabilir. Uzun süre odada yalnız kalmak, sosyal kaygıya depresyonun eşlik ettiğini gösterebilir. Kızınızda mutsuzluk, umutsuzluk ya da kendine zarar verme düşünceleri olup olmadığına dikkat edin. Bu konuda endişeniz varsa beklemeden bir çocuk ve ergen psikiyatristine başvurun; acil bir durumda 112'yi arayın.

Bu konuda ücretsiz testler

Birkaç dakikada çözebilir, kendinizi daha iyi tanıyabilirsiniz. Testler tanı koymaz.

Bu yanıt işinize yaradı mı?

Bu yanıt genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel muayene, tanı ya da tedavinin yerini tutmaz. Belirtileriniz sürüyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurun. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın.

Kendi durumunuz için görüş almak ister misiniz?

Buradaki yanıtlar genel bilgi verir. Size özel değerlendirme için şehrinizdeki bir uzmanla yüz yüze görüşebilir, randevunuzu dakikalar içinde oluşturabilirsiniz.

Uzman bul ve randevu al

Çocuk ve Ergen başlığındaki diğer sorular